Przedmowa

Ewangelia czwartej niedzieli Wielkiego Postu (rok C) opowiada przypowieść o synu marnotrawnym, zwaną też niekiedy przypowieścią o miłosiernym ojcu (Łk 15,11-32). W mszale dodano na początku wprowadzenie (Łk 15,1-3), zakończone słowami: „Opowiedział (eipen) im wtedy następującą przypowieść” (w. 3). Opuszcza się dwa fragmenty, opatrzone w Biblii jerozolimskiej tytułem Zagubiona owca (w. 4-7) oraz Zagubiona drachma (w. 8-10). Całość fragmentu Łk 15,1-32 nosi tytuł Trzy przypowieści o miłosierdziu.

Gdy się jednak bliżej przyjrzeć tekstowi greckiemu, można zauważyć, że w wersie 3 występuje słowo tē parabolē (przypowieść) w liczbie pojedynczej. Przejście od przykładu zagubionej owcy do przykładu zagubionej drachmy jest płynne, a następną zmianę scenerii zapowiadają słowa: „Powiedział (eipen) też” (w. 11), tylko po polsku przypominające zwrot: „Powiedział (elegen) też do uczniów” (Łk 16,1), rozpoczynający nowy rozdział i przypowieść o obrotnym rządcy.

Znawcy retoryki biblijnej utrzymują, że piętnasty rozdział trzeciej Ewangelii stanowi osobną jednostkę, czyli jedną przypowieść, zapowiedzianą w wersie trzecim. Mimo że Ewangelia według św. Łukasza została napisana po grecku, w dodatku św. Łukasz Ewangelista nie był Żydem (podobno Syryjczykiem), to jednak jego Ewangelia jest zbudowana według zasad retoryki hebrajskiej. Aby nie rozpisywać się na temat tej arcyciekawej metody, jaką jest biblijna analiza retoryczna, krótko tylko napomknę, że zakłada ona, że tekst biblijny jest misternie skomponowany, a jego poszczególne elementy łączą się na zasadzie podobieństw (mogą to być paralele lub antytezy, a także chiazmy, czyli jednostki zbudowane na kształt greckiej litery χ – chi, gdzie poszczególne człony odpowiadają sobie „na krzyż”). Uchwycenie budowy retorycznej tekstu pomaga lepiej zrozumieć jego przesłanie (zob. R. Meynet, Wprowadzenie do hebrajskiej retoryki biblijnej, WAM, Kraków 2001).

Dla ilustracji przykład. Następujące zdanie wydaje się współczesnemu człowiekowi nielogiczne: „Nie dawajcie psom tego, co święte, i nie rzucajcie swych pereł przed świnie, by ich nie podeptały nogami, i obróciwszy się, nie poszarpały was [samych]” (Mt 7,6). Przecież świnie nie są tak agresywnymi i drapieżnymi zwierzętami, aby rzucić się na człowieka i poszarpać go. Trzeba zauważyć, że zdanie to ma strukturę chiastyczną, czyli jego elementy odpowiadają sobie „na krzyż”:

Przy takim czytaniu jasne jest, że zdanie to ostrzega przed świniami, które mogą podeptać perły, oraz przed psami, które są zdolne nieoczekiwanie rzucić się na człowieka.

Wracając do Ewangelii Łukaszowej: biblijna analiza retoryczna traktuje cały fragment Łk 15,1-32 jako jedną przypowieść, w której można wyróżnić pewne podobne elementy, pozwalające lepiej zrozumieć tekst. Otóż młodszy syn, nazywany marnotrawnym, jest jak owca, która zabłądziła i zgubiła się gdzieś daleko. Natomiast drachma jest tu obrazem starszego syna, który co prawda cały czas mieszka z ojcem, a jednak też się zagubił, utraciwszy poczucie synostwa i miłości ojca. Tak owca, jak i młodszy syn wrócili do domu. Również drachma została znaleziona. Czy jednak starszy syn się odnajdzie? Czy na zaproszenie ojca wejdzie na ucztę? Na to pytanie muszą odpowiedzieć sobie faryzeusze jako adresaci przypowieści. A może dzisiaj zostało ono skierowane do chrześcijan? A może nawet do mnie?

Aleksandra Kowal

Zapraszam do czytania blogu apologetycznego:

http://apologetyka.katolik.pl/blog

oraz do dyskusji na forum – nie tylko na tematy poruszane na blogu:

W swej krótkiej historii istnienia Towarzystwo Strażnica nigdy nie nauczało, że Piotr był pierwszym z Apostołów czy chociażby pierwszym wśród równych. „Strażnica” nr 18/1991, na s. 16 nazywając go „rzecznikiem apostołów”, sugeruje nawet, że był jakby kimś niższym rangą od pozostałych. Skąd ten wniosek? Stąd, że według nauki Świadków Jehowy Jezus, będąc „rzecznikiem Jehowy”, jest od niego niższy rangą („Strażnica” nr 12/1998, s. 22). Wydaje się więc, że podobnie jest z Piotrem. W życiu codziennym rzecznicy również nie są urzędnikami najwyższej rangi (np. rzecznik rządu w hierarchii stoi niżej od wicepremierów czy ministrów).

Albert Einstein o roli Kościoła podczas rządów Hitlera (tygodnik „Time” z 1940 r.):

„Ponad 80 proc. więźniów [niemieckich] obozów koncentracyjnych to nie Żydzi, ale chrześcijanie, a największa pochwała dla ducha niemieckich chrześcijan pochodzi od Żyda i agnostyka (por. „Time” z 23 IX 1940 r.) – światowej sławy naukowca, Alberta Einsteina.

Einstein mówi: «Kiedy do Niemiec zawitała [hitlerowska] rewolucja, jako miłośnik wolności z nadzieją oczekiwałem, że uniwersytety obronią wolność; wiedziałem, że zawsze chlubiły się oddaniem sprawie prawdy. Ale nie, uniwersytety zostały natychmiast uciszone.

Potem spodziewałem się tego po wielkich wydawcach gazet, których płomienne artykuły wstępne w minionych dniach zapewniały o ich umiłowaniu wolności. Ale i oni, jak uniwersytety, zostali uciszeni w kilka tygodni […].

Tylko Kościół twardo przeciwstawia się akcji zdeptania prawdy przez Hitlera. Nigdy wcześniej specjalnie nie przejmowałem się Kościołem, ale teraz czuję wielkie oddanie i podziw, ponieważ tylko Kościół ma odwagę i wytrwałość, aby stać po stronie intelektualnej prawdy i moralnej wolności. Zostałem zmuszony do przyznania: czym dawniej gardziłem, teraz chwalę bez miary»”[1].

„Światopogląd może, a nawet powinien
korzystać z nauk i filozofii,
jednak zawsze będzie poza nie wykraczał”[1]
(prof. A.B. Stępień).

Ateizm bardzo często nie jest jedynie brakiem wiary w Boga. Gdyby tak było, niniejszy artykuł by nie powstał. A jednak został on napisany, gdyż ateizm – choć nie zawsze, to jednak bardzo często – jest tak naprawdę modelem światopoglądowym, który wprowadza konkurencyjny dla teizmu model metafizyczny i sposób wyjaśniania świata. Tym razem przedmiotem moich rozważań jest fakt, że niektórzy ateiści bardzo często utrzymują, iż nauki empiryczne potwierdzają ich ateistyczny światopogląd i sposób formułowania twierdzeń. Uważają, że religia jest niepotrzebna, ponieważ nauka już dawno udowodniła, iż świat, a zarazem człowiek nie jest stworzony przez Boga, lecz powstał w wyniku tzw. Wielkiego Wybuchu i na drodze ewolucji życia, czyli w wyniku czystego przypadku.